Słownik dla programistów
Słownik AI, który nie obraża Twojej inteligencji.
Od MCP po eval. Bez 'AI to przyszłość' – konkret, kontekst i to, czego naprawdę używasz, budując agentów i automatyzacje.
Pojęcia, które musisz znać
Agent AI
„Chatbot mówi, że zrobi. Agent robi i wraca z raportem.”
Zobacz 3 poziomy →MCP
„USB do AI. Podpinasz raz – agent korzysta ze wszystkiego.”
Zobacz 3 poziomy →Hooks
„Mama agenta: 'umyłeś ręce przed obiadem?' – odpala się automatycznie.”
Zobacz 3 poziomy →Code execution
„AI przestaje zgadywać i po prostu odpala kod.”
Zobacz 3 poziomy →Granice uprawnień
„Co agentowi wolno – i gdzie kończy się jego smycz.”
Zobacz 3 poziomy →RAG
„AI z dostępem do Twoich dokumentów – odpowiada z Twojej wiedzy, nie z internetu.”
Zobacz 3 poziomy →Webhook
„Dzwonek u drzwi dla automatyzacji: coś się stało – proces rusza sam.”
Zobacz 3 poziomy →Halucynacja AI
„AI na egzaminie, którego nie przeczytało – ale odpowiada z pełnym przekonaniem.”
Zobacz 3 poziomy →AI
„Komputer, który robi rzeczy wymagające kiedyś człowieka – pisze, rozpoznaje, decyduje.”
Zobacz 3 poziomy →LLM
„Mózg, który zjadł pół internetu i zgaduje następne słowo – zaskakująco dobrze.”
Zobacz 3 poziomy →Token
„Waluta AI. Płacisz za słowa pocięte na kawałki.”
Zobacz 3 poziomy →Prompt
„Instrukcja dla AI. Śmieci na wejściu = śmieci na wyjściu.”
Zobacz 3 poziomy →Prompt engineering
„Sztuka pytania tak, żeby AI dało to, o co naprawdę Ci chodzi.”
Zobacz 3 poziomy →System prompt
„Stała instrukcja dla AI: 'jesteś X, zachowuj się tak'. Reszta na niej buduje.”
Zobacz 3 poziomy →Context engineering
„Następca prompt engineeringu: nie 'co napisać', a 'co model ma widzieć'.”
Zobacz 3 poziomy →Multi-agent
„Zespół agentów zamiast jednego – każdy robi swoje, jeden zarządza.”
Zobacz 3 poziomy →Orkiestracja
„Dyrygent automatyzacji: kto, co, kiedy i w jakiej kolejności.”
Zobacz 3 poziomy →Tool use
„Moment, gdy AI przestaje gadać i sięga po narzędzie.”
Zobacz 3 poziomy →Tool search
„Gdy agent ma 200 narzędzi, najpierw szuka właściwego – jak Ty w szufladzie.”
Zobacz 3 poziomy →n8n
„Klocki LEGO do automatyzacji – łączysz, zamiast kodować od zera.”
Zobacz 3 poziomy →Workflow
„Przepis na proces: zrób to, potem to, a jak X to tamto.”
Zobacz 3 poziomy →Trigger
„Pstryczek, który odpala cały proces.”
Zobacz 3 poziomy →Low-code
„Głównie klikasz, ale gdy trzeba – dorzucasz linijkę kodu.”
Zobacz 3 poziomy →Embeddingi
„Zamiana słów w liczby, żeby komputer 'czuł', co jest podobne do czego.”
Zobacz 3 poziomy →Baza wektorowa
„Magazyn znaczeń, w którym AI szuka 'co pasuje', nie 'co się równa'.”
Zobacz 3 poziomy →Context window
„Pamięć robocza modelu. Co się nie zmieści, tego nie pamięta.”
Zobacz 3 poziomy →Guardrails
„Bariery na drodze agenta: tu nie skręcasz, tego nie mówisz.”
Zobacz 3 poziomy →Claude
„Rodzina modeli Anthropic: Opus (mózg), Sonnet (koń roboczy), Haiku (sprinter).”
Zobacz 3 poziomy →Bielik
„Polski LLM, którego możesz uruchomić u siebie – dane zostają w domu.”
Zobacz 3 poziomy →API
„Kelner między aplikacjami: składasz zamówienie, dostajesz danie. Nie wchodzisz do kuchni.”
Zobacz 3 poziomy →OAuth
„'Zaloguj przez Google' – dajesz dostęp, nie hasło.”
Zobacz 3 poziomy →Rate limit
„Bramka prędkości API: za szybko walisz – dostajesz 'zwolnij'.”
Zobacz 3 poziomy →Koszt tokenów
„Rachunek za AI: płacisz za każde słowo na wejściu i wyjściu.”
Zobacz 3 poziomy →Eval
„Egzamin dla Twojego AI: czy odpowiada dobrze – mierzone, nie 'na oko'.”
Zobacz 3 poziomy →Parallel reasoning
„Zamiast jednej linii myślenia – kilka naraz, potem wybór najlepszej.”
Zobacz 3 poziomy →Programowanie obiektowe
„Kod poukładany jak klocki LEGO: obiekty, które coś wiedzą i coś potrafią.”
Zobacz 3 poziomy →Klasa
„Foremka do ciastek. Obiekty to ciastka, które z niej wychodzą.”
Zobacz 3 poziomy →Funkcja
„Mały automat: wrzucasz coś na wejściu, dostajesz wynik na wyjściu.”
Zobacz 3 poziomy →Zmienna
„Pudełko z etykietą, w którym program coś trzyma.”
Zobacz 3 poziomy →Pętla
„Rób to samo, aż skończą się dane. Robota dla maszyny, nie dla Ciebie.”
Zobacz 3 poziomy →Algorytm
„Przepis krok po kroku – tyle że dla komputera.”
Zobacz 3 poziomy →Struktura danych
„Sposób ułożenia danych, żeby szybko je znaleźć – jak szafka kontra sterta.”
Zobacz 3 poziomy →Biblioteka
„Gotowe klocki kodu. Nie wymyślasz koła, bierzesz z półki.”
Zobacz 3 poziomy →Framework
„Rusztowanie, na którym budujesz aplikację. Daje strukturę, Ty dokładasz mięso.”
Zobacz 3 poziomy →Bug
„Nie 'czasem nie działa'. To zawsze konkretny błąd, który da się znaleźć.”
Zobacz 3 poziomy →Debugowanie
„Detektywistyka kodu: znajdź, dlaczego nie działa, zanim cokolwiek zmienisz.”
Zobacz 3 poziomy →Refaktoryzacja
„Sprzątanie kodu bez zmiany tego, co robi. Remont mieszkania, w którym dalej mieszkasz.”
Zobacz 3 poziomy →IDE
„Warsztat programisty: edytor, kompilator i debugger w jednym.”
Zobacz 3 poziomy →Kompilator
„Tłumacz z 'ludzkiego' kodu na język, który rozumie procesor.”
Zobacz 3 poziomy →Boolean
„Najprostszy typ na świecie: prawda albo fałsz. Zero niuansów.”
Zobacz 3 poziomy →Baza danych
„Cyfrowa szafa na dane: poukładane tak, żeby szybko znaleźć i nie zgubić.”
Zobacz 3 poziomy →SQL
„Język, w którym pytasz bazę: 'daj mi wszystkich klientów z Warszawy'.”
Zobacz 3 poziomy →NoSQL
„Bazy bez sztywnych tabel – elastyczne, gdy dane nie chcą wejść w kratkę.”
Zobacz 3 poziomy →JSON
„Esperanto aplikacji: format danych, który rozumieją prawie wszystkie systemy.”
Zobacz 3 poziomy →ETL
„Przenieś dane z A do B, po drodze je posprzątaj. Automatyzacja danych w pigułce.”
Zobacz 3 poziomy →Hurtownia danych
„Jedno miejsce, gdzie zlewają się dane z całej firmy – do raportów i decyzji.”
Zobacz 3 poziomy →Big data
„Tyle danych, że zwykłe narzędzia siadają. Potrzeba grubszego sprzętu i metod.”
Zobacz 3 poziomy →CRUD
„Cztery rzeczy, które robisz z danymi. Reszta to detale.”
Zobacz 3 poziomy →Indeks (baza danych)
„Skorowidz w książce: zamiast czytać wszystko, skaczesz od razu do strony.”
Zobacz 3 poziomy →HTTP
„Język, którym przeglądarka prosi serwer o stronę. Klient pyta, serwer odpowiada.”
Zobacz 3 poziomy →HTTPS
„HTTP z kłódką: to samo, ale szyfrowane, żeby nikt nie podsłuchał.”
Zobacz 3 poziomy →DNS
„Książka telefoniczna internetu: zamienia nazwę strony na adres serwera.”
Zobacz 3 poziomy →Adres IP
„Numer mieszkania każdego urządzenia w sieci.”
Zobacz 3 poziomy →REST
„Najpopularniejszy styl API: zasoby pod adresami, operacje przez metody HTTP.”
Zobacz 3 poziomy →Frontend
„To, co widzisz i klikasz. Witryna sklepu, nie magazyn.”
Zobacz 3 poziomy →Backend
„Kuchnia restauracji: niewidoczna, ale to tu powstaje danie.”
Zobacz 3 poziomy →Cache
„Podręczna półka na to, czego używasz często – bez biegania za każdym razem do magazynu.”
Zobacz 3 poziomy →CDN
„Sieć magazynów na całym świecie: stronę dostajesz z najbliższego, nie z drugiego końca globu.”
Zobacz 3 poziomy →Docker
„Aplikacja zapakowana w pudełko, które działa wszędzie tak samo. Koniec z 'u mnie działa'.”
Zobacz 3 poziomy →Kontener
„Lekka, odizolowana paczka z aplikacją. Jak maszyna wirtualna, ale bez całego systemu w środku.”
Zobacz 3 poziomy →Kubernetes
„Dyrygent setek kontenerów: sam je uruchamia, skaluje i wskrzesza, gdy padną.”
Zobacz 3 poziomy →CI/CD
„Taśma produkcyjna kodu: zmiana, testy, wdrożenie – automatycznie.”
Zobacz 3 poziomy →Deploy
„Moment, w którym Twoja zmiana trafia na żywo do użytkowników.”
Zobacz 3 poziomy →Chmura
„Cudze serwery, które wynajmujesz na minuty. Nie kupujesz, płacisz za użycie.”
Zobacz 3 poziomy →VPS
„Twój własny kawałek serwera w chmurze. Tanio, elastycznie, z pełną kontrolą.”
Zobacz 3 poziomy →Monitoring
„Czujka, która krzyczy, zanim klient zadzwoni z 'u was nie działa'.”
Zobacz 3 poziomy →Logi
„Czarna skrzynka aplikacji: zapis, co się działo, gdy coś poszło nie tak.”
Zobacz 3 poziomy →Observability
„Nie tylko 'czy działa', ale 'dlaczego tak się zachowuje'. Rentgen systemu.”
Zobacz 3 poziomy →DevOps
„Zburzenie muru między 'piszącymi kod' a 'utrzymującymi serwery'. Jeden zespół, jeden flow.”
Zobacz 3 poziomy →Git
„Wehikuł czasu dla kodu: cofniesz każdą zmianę, zobaczysz kto, co i kiedy.”
Zobacz 3 poziomy →Repozytorium
„Magazyn kodu z pełną historią zmian. Dom Twojego projektu.”
Zobacz 3 poziomy →Commit
„Punkt zapisu w grze: utrwalasz stan kodu, do którego zawsze wrócisz.”
Zobacz 3 poziomy →Szyfrowanie
„Zamiana danych w bełkot, który odczyta tylko ktoś z kluczem.”
Zobacz 3 poziomy →Autentykacja
„Kim jesteś? Sprawdzenie tożsamości, zanim cokolwiek pokażemy.”
Zobacz 3 poziomy →Autoryzacja
„Już wiemy kim jesteś. Teraz: co Ci wolno?”
Zobacz 3 poziomy →Prompt injection
„Ukryta komenda w tekście, która przejmuje Twojego agenta AI. Hakowanie przez słowa.”
Zobacz 3 poziomy →NLP
„Uczenie maszyn rozumienia ludzkiego języka. Fundament, na którym wyrosły LLM-y.”
Zobacz 3 poziomy →Computer vision
„Dawanie maszynom oczu: rozpoznawanie, co jest na obrazie czy wideo.”
Zobacz 3 poziomy →Transformer
„Architektura, która odpaliła całą rewolucję AI. 'Attention is all you need'.”
Zobacz 3 poziomy →Fine-tuning
„Doszkalanie gotowego modelu na Twoich danych. Specjalizacja, nie nauka od zera.”
Zobacz 3 poziomy →Inferencja
„Moment, gdy model faktycznie myśli i odpowiada. Za to płacisz.”
Zobacz 3 poziomy →Temperatura
„Pokrętło kreatywności AI: niżej = przewidywalnie, wyżej = szaleństwo.”
Zobacz 3 poziomy →Multimodalność
„AI, która ogarnia naraz tekst, obraz, dźwięk i wideo. Nie tylko czyta.”
Zobacz 3 poziomy →Automatyzacja
„Oddajesz powtarzalną robotę maszynie. Ty robisz to, co ważne. Robi się samo.”
Zobacz 3 poziomy →Agile
„Małymi krokami z ciągłym sprawdzaniem, zamiast wielkiego planu na rok. Zwrotność bije sztywność.”
Zobacz 3 poziomy →Scrum
„Najpopularniejszy sposób pracy zespołów agile: sprinty, role, rytuały.”
Zobacz 3 poziomy →Sprint
„Krótki, ustalony odcinek pracy z konkretnym celem. Zwykle 1-2 tygodnie.”
Zobacz 3 poziomy →Dług technologiczny
„Pożyczka pod zastaw przyszłości: dziś szybciej, jutro drożej i wolniej.”
Zobacz 3 poziomy →Integracja
„Spięcie dwóch systemów, żeby gadały ze sobą. Koniec z ręcznym przepisywaniem.”
Zobacz 3 poziomy →Copilot
„AI obok Ciebie, nie zamiast Ciebie. Podpowiada, Ty decydujesz.”
Zobacz 3 poziomy →Latency
„Ile czekasz na odpowiedź. W AI i webie to różnica między 'wow' a 'zamykam'.”
Zobacz 3 poziomy →